Erfbelasting is één van de meest gehate belastingen. Ik hoor mensen vaak zeggen dat het oneerlijk is om belasting te heffen over vermogen waarover al zoveel belasting is betaald. Voor de gemiddelde Nederlander is een koopwoning de beste manier om vermogen op te bouwen. Graag zou je dat vermogen met zo weinig mogelijk belasting over willen dragen aan de volgende generatie. Gelukkig zijn er meerdere manieren om de heffing van erfbelasting over je huis te voorkomen. In dit blog ontdek je wat er mogelijk is.
In onderstaande video leg ik uit hoe je de erfbelasting kunt berekenen als twee kinderen een huis erven van hun ouders. Het voorbeeld gaat er van uit dat er nog een hypotheek op het huis zit, maar je kunt op dezelfde manier ook de belasting berekenen als de kinderen een afbetaald huis erven.
Hierna volgen 6 tips over het voorkomen van erfbelasting bij het erven van een huis. De eerste drie tips zijn voor eigenaren van een huis die zich zorgen maken over de erfbelasting. De laatste drie tips zijn voor erfgenamen die zich afvragen of er na het overlijden nog wat te redden valt.
1. Maak een slim testament
Het bijzondere aan de Nederlandse erfbelasting is dat je deze kunt verlagen door een slim testament te maken. De erfbelasting wordt namelijk voor iedere erfgenaam afzonderlijk berekend. Door de erfenis op een slimme manier te verdelen over je erfgenamen kun je een hoop erfbelasting besparen.
- Een bekend voorbeeld hiervan is het zogenoemde “opvullegaat”. Zijn jullie een echtpaar met kinderen? Dan is het belangrijk om te weten dat de langstlevende een veel grotere vrijstelling heeft dan de kinderen. De langstlevende kan in 2024 maximaal € 795.156 erven zonder erfbelasting te betalen. Door deze vrijstelling “op te vullen” met een legaat kun je de heffing van erfbelasting over het huis voorkomen bij het overlijden van de eerste van beide echtgenoten.
- Nog een populaire clausule is het zogenoemde “kleinkindlegaat”. Als je kiest voor een opvullegaat gaat de erfbelasting bij het overlijden van de eerste van beide echtgenoten omlaag. Bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot gaat de erfbelasting omhoog. Dit nadeel kun je voor een deel opvangen door de kleinkinderen op te nemen in je testament. Twee grootouders met vier kleinkinderen kunnen meer dan € 200.000 belastingvrij nalaten aan hun kleinkinderen!
- Heb je geen partner of kinderen? Dan kun je belasting besparen door meer personen tot erfgenaam te benoemen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je zelf al op leeftijd bent en je broer op grond van de wet de enige erfgenaam zou zijn. De erfbelasting voor je broer bedraagt maximaal 40% van de erfenis. Overweeg in dat geval om de kinderen van je broer tot mede-erfgenaam te benoemen. Hierdoor valt een deel van je erfenis in een lagere tariefschijf.
2. Maak een levenstestament
Het leven eindigt voor steeds meer mensen met een periode van wilsonbekwaamheid. Als je zelf geen handtekening meer kunt zetten, dan moet iemand anders dat voor jou doen. Denk bijvoorbeeld aan het regelen van de bankzaken en de belastingen als je niet meer wilsbekwaam bent. Of aan het organiseren van je verhuizing naar het verpleeghuis en het verkopen van je huis als je niet meer zelfstandig kunt wonen.
Om deze reden hebben al meer dan één miljoen (!) Nederlanders een levenstestament gemaakt. Dit is een notariële akte waarin je uit voorzorg een volmacht geeft aan je vertrouwenspersoon. Veel mensen weten niet dat je ook een levenstestament nodig hebt als je getrouwd bent. Het huwelijk regelt namelijk niet dat je voor elkaar een handtekening kunt zetten. Ook niet als je in gemeenschap van goederen bent getrouwd. De meeste levenstestamenten worden gemaakt door echtparen met kinderen. Maar het is ook verstandig om een levenstestament te maken als je alleenstaand bent.
Veel ouderen realiseren zich dat ze op tijd moeten beginnen met schenken. Hiermee kun je bijvoorbeeld besparen op de eigen bijdrage voor het verpleeghuis. Maar dit is niet het enige voordeel. Door middel van belastingvrije schenkingen kun je ook voorkomen dat de overwaarde van je huis onder de erfbelasting valt. Heb je geen levenstestament? Dan is het niet mogelijk om schenkingen te doen als je wilsonbekwaam wordt. Om deze reden is het levenstestament een onmisbare schakel voor echtparen die de overwaarde van hun huis aan de kinderen willen nalaten.
3. Sluit een overlijdensrisicoverzekering af
Veel mensen maken zich om een hele andere reden zorgen over de erfbelasting. Ik spreek regelmatig alleenstaande twintigers en dertigers die hun koopwoning willen nalaten aan een broer of zus of een ander familielid. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat jij een huis hebt kunnen kopen omdat je een goede baan hebt, maar dat dit voor jouw broer niet is weggelegd. Misschien wil je om die reden je broer tot erfgenaam benoemen.
Waarschijnlijk zal de notaris je daarbij wijzen op twee problemen. Het eerste obstakel is dat de hypotheek moet worden afgelost als de huiseigenaar overlijdt. Heeft jouw erfgenaam een lager inkomen dan jij? Dan is het waarschijnlijk niet mogelijk om een nieuwe hypotheek af te sluiten en moet het huis dus worden verkocht als jij overlijdt. Daarnaast is de erfbelasting een probleem. Deze loopt namelijk op tot 40% van de overwaarde!
Wil je er absoluut zeker van zijn dat je erfgenaam het huis niet hoeft te verkopen? Sluit dan een overlijdensrisicoverzekering af waarmee de volledige hypotheek kan worden afgelost en alle erfbelasting kan worden betaald. Voor twintigers en dertigers vallen de kosten van zo’n polis enorm mee. Soms kun je voor een tientje per maand al een paar honderd duizend euro (!) verzekeren voor de komende 20 jaar.
4. Vraag om uitstel
Heb jij een huis geërfd en kun je de erfbelasting niet betalen? Dan is het goed om te weten dat het mogelijk is om de belasting gespreid te betalen. De belastingdienst maakt hier geen reclame voor, maar het is mogelijk. Meer info vind je op deze pagina.
Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je samenwoont met je vader of moeder in zijn of haar koophuis. Bij het erven van een afbetaald huis van je ouder(s) moet je tot maximaal 20% belasting betalen over de WOZ-waarde. Kun je dit bedrag alleen maar opbrengen door het huis te verkopen? Dan zou dit betekenen dat je zelf op straat komt te staan. In dit geval kun je de belastingdienst vragen om een betalingsregeling.
5. Kies voor een ander jaar
Huizenprijzen gaan vaker omhoog dan omlaag. Dit is een logisch gevolg van geldontwaarding. Bovendien duren dalende markten korter dan stijgende markten. Dit geldt niet alleen voor de aandelenbeurs maar ook voor de huizenmarkt.
Standaard gaat de erfbelasting uit van de WOZ-waarde van het jaar waarin de erflater is overleden. Deze is gebaseerd op de peildatum van 1 januari in het voorgaande kalenderjaar. Overlijdt iemand aan het einde van een kalenderjaar? Dan kan er al bijna 2 jaar sprake zijn van dalende huizenprijzen, terwijl dat nog niet is verwerkt in de WOZ-waarde.
Om deze reden mag je in de aangifte erfbelasting kiezen voor de WOZ-waarde van het kalenderjaar ná het jaar van overlijden. Op deze manier kun je mogelijk profiteren van een lagere waardering, waardoor je minder erfbelasting betaalt over het huis.
6. Vraag een nieuwe WOZ beschikking en maak bezwaar
Is er niet sprake van een dalende markt maar klopt de WOZ-waarde om een andere reden niet? Dan heb je nog een tweede optie. De gemeente stelt de waarde vast aan de hand van allerlei gegevens. Bijvoorbeeld de vraagprijzen en transactieprijzen van andere woningen in de buurt. Hierdoor gebeurt het regelmatig dat een woning een te hoge waardering heeft. Bijvoorbeeld omdat geen rekening is gehouden met constructieve gebreken of achterstallig onderhoud.
Op grond van de wet heb je als erfgenaam het recht om een nieuwe beschikking te vragen voor het kalenderjaar van overlijden. Vervolgens kun je tegen die nieuwe beschikking in bezwaar gaan. Hiervoor hoef je dus niet te wachten tot het volgende kalenderjaar. Er zijn makelaars die je gratis willen helpen bij een bezwaarprocedure.
Je kunt geen bezwaar maken tegen de waarderingsgrondslag bij de belastingdienst. De enige optie is het vragen van uitstel voor de aangifte erfbelasting, terwijl je een bezwaarprocedure voert bij de gemeente. Als je bedenkt dat de erfbelasting op kan lopen tot 40%, dan is het beslist de moeite waard om deze optie te overwegen. Een verlaging van de WOZ-waarde van het huis met € 10.000 kan tot maximaal € 4.000 erfbelasting voorkomen!
Meer lezen?
- Dit zijn 10 legale manieren om onder de erfbelasting uit te komen.
- In deze tabel kun je opzoeken of je rijk genoeg bent voor een opvullegaat.
- Meer uitleg over het kleinkindlegaat.
- Heb je nog geen levenstestament? Hier kun je een gratis voorbeeld downloaden.
- Met dit slimme testament kun je duizenden euro’s zorgkosten besparen.
Veelgestelde vragen:
Kun je een huis erven zonder belasting te betalen?
Een langstlevende partner heeft voor de erfbelasting recht op een grote vrijstelling. Deze vrijstelling is voor de meeste Nederlanders hoger dan de overwaarde van hun koopwoning. In dat geval kan je partner dus het huis erven zonder daarover belasting te betalen. Laat je behalve een partner ook kinderen achter als erfgenaam? Dan is het verstandig om een testament te maken waarin je regelt dat de erfbelasting pas wordt betaald na het overlijden van de langstlevende. Dit kan bijvoorbeeld met een “opvullegaat” of een “tweetrapsregeling”.
Wat is de maximale belasting bij het erven van een huis?
Bij het erven van een afbetaald huis betaal je maximaal 40% belasting over de WOZ-waarde. Dit percentage geldt bijvoorbeeld als je een huis erft van je oom of tante. Kinderen betalen maximaal 20% erfbelasting als ze een woning erven van hun ouders..
Is het mogelijk om de erfbelasting over een huis helemaal te voorkomen?
Zelf ken ik meerdere mensen die permanent in het buitenland wonen, maar die nog wel bezittingen hebben in Nederland. In 2010 is het “recht van overgang” in Nederland afgeschaft. Sinds dat jaar kunnen Nederlanders die langer dan 10 jaar in het buitenland wonen een koopwoning in Nederland belastingvrij nalaten aan wie ze maar willen. Het is een drastische stap, maar je bent wel helemaal van de erfbelasting af als je verhuist naar het buitenland. Ook als je nog wel eigenaar bent van een woning in Nederland. De enige eis is dat je langer dan 10 jaar in het buitenland woont.