Erfbelasting 2024, zo bereken je het (met voorbeelden)

In dit blog vind je de vrijstellingen en tariefschijven voor de erfbelasting in 2024. De erfbelasting is in veel gevallen niet zo hoog als mensen denken. Vaak komt dit doordat ze de belaste som verkeerd berekenen. Of doordat men zich iets wijs laat maken door sluwe adviseurs die graag wat willen verkopen, ook als je dat helemaal niet nodig hebt. Laat je niet bang maken! In dit blog leg ik met een aantal voorbeelden uit dat het met die erfbelasting vaak wel mee valt.

Wist je trouwens dat er veel trucs zijn waarmee je de erfbelasting kunt verlagen? Bijvoorbeeld door een slim testament te maken waarin je de erfenis fiscaal gunstig verdeelt. Maar ook nadat iemand is overleden, zijn er soms nog opties. Op mijn YouTube kanaal vind je 13 video’s met tips over het besparen van erfbelasting.

erfbelasting 2024
bekijk de video’s op mijn YouTube kanaal

De erfbelasting voor een langstlevende in 2024

Als je van je partner erft, betaal je meestal geen erfbelasting. Dit komt doordat je recht hebt op een grote vrijstelling die oploopt tot € 795.156. Je moet dus al heel wat vermogen erven voordat je als langstlevende erfbelasting betaalt. Maar juich niet te vroeg. Want in twee situaties moet je alsnog erfbelasting betalen, ook al is de erfenis kleiner dan dit bedrag.

Het eerste geval is dat je behalve de erfenis ook een nabestaandenpensioen erft. Over dat pensioen betaal je gelukkig geen erfbelasting. Maar de waarde van dat pensioen gaat wel van de vrijstelling af. Hierdoor kan het gebeuren dat de vrijstelling met een paar ton omlaag gaat en je daardoor alsnog erfbelasting moet betalen. Wil je hier meer over weten? Lees dan dit blog en bekijk de video waarin ik uitleg hoe je de vrijstelling berekent.

De tweede situatie is dat je erfbelasting over het erfdeel van de kinderen moet betalen. In een standaard situatie gaat de volledige erfenis naar de langstlevende en erven de kinderen in ruil daarvoor een vordering. Deze “tegoedbon” mogen de kinderen nog niet opeisen. Als de waarde van de vordering hoger is dan de vrijstelling, is over het meerdere erfbelasting verschuldigd. Of dat een probleem is, hangt af van de hoogte en de samenstelling van de erfenis. Hierna leg ik dit uit aan de hand van twee voorbeelden.

Voorbeeld 1, een gemiddeld vermogen

Ingrid en Henk zijn beiden 68 jaar en getrouwd in gemeenschap van goederen. Ze hebben samen twee volwassen kinderen die het huis uit zijn. Het vermogen bestaat uit de overwaarde van hun appartement, een auto, de inboedel en wat spaargeld. De totale gemeenschap van goederen is € 180.000 waard. Ze hebben op dit moment geen testament.

Stel dat Henk als eerste overlijdt. Ingrid erft in dat geval zijn helft van de gemeenschap van goederen. In ruil daarvoor houdt zij een schuld aan de kinderen. De totale erfenis is € 90.000 en er zijn drie erfgenamen, Ingrid en de beide kinderen. De kinderen erven dus een vordering van € 30.000 per persoon.

erfbelasting langstlevende
ieder kind erft een vordering van € 30.000

Veel mensen gaan er van uit dat je bij het eerste overlijden over het totale vermogen erfbelasting betaalt. Dit klopt dus niet. De erfenis is maar de helft van de gemeenschap van goederen. Vervolgens is een groot deel van de erfenis vrijgesteld. In 2024 heeft ieder kind een vrijstelling van € 25.187. In bovenstaand voorbeeld is de vordering hoger dan dit bedrag. Toch is er geen erfbelasting verschuldigd. Dit komt doordat je de vordering mag afwaarderen vanwege de “niet-opeisbaarheid”. In eenvoudige taal: een euro die je pas over 20 of 30 jaar krijgt, is op dit moment veel minder waard dan een euro.

De afwaardering houdt in dat de werkelijke vordering € 30.000 blijft maar de fiscale waarde veel lager is. In bovenstaand geval gaat er 48% van af omdat Ingrid 68 jaar is. In onderstaande tabel kun je zien welk bedrag voor de erfbelasting vrijgesteld is in 2024. Een werkelijke vordering van het vetgedrukte bedrag heeft een fiscale waarde die precies gelijk is aan de vrijstelling.

klik op de afbeelding voor een grote versie in een nieuw tabblad
Voorbeeld 2, een groter vermogen

In het eerste voorbeeld is de erfbelasting geen reden tot zorg. Maar bij een groter vermogen kan het heel anders uitpakken. Kees en Francien zijn beiden 82 jaar. Ze zijn gehuwd in gemeenschap van goederen en hebben samen één kind. Hun totale vermogen is € 1.000.000 waard. Als Francien zou overlijden, gaat de hele erfenis naar Kees. Die houdt in ruil daarvoor een schuld aan hun kind. De erfenis is de helft van het vermogen, dus € 500.000. Omdat er twee erfgenamen zijn (de langstlevende en het kind) bedraagt de schuld aan het kind € 250.000.

erfbelasting groter vermogen
het kind erft een vordering van € 250.000

Ook in dit geval mag je de vordering afwaarderen. De werkelijke vordering blijft € 250.000 maar de fiscale waarde is € 190.000. Dit komt doordat er 24% van af gaat omdat Kees 82 jaar is. Vervolgens mag je de vrijstelling er van af halen en daarna bereken je de erfbelasting. In 2024 heeft een kind voor de erfbelasting een vrijstelling van € 25.187. In dit voorbeeld berekenen we de erfbelasting dus over een bedrag van € 164.813.

Er zijn twee schijven voor de erfbelasting. Voor een kind geldt tot € 152.368 een belastingtarief van 10%. Over het meerdere is de erfbelasting 20%. In totaal moet bij het overlijden van Francien dus € 17.726 aan erfbelasting worden betaald. Omdat het kind zijn erfdeel nog niet ontvangt, moet Kees de belasting voorschieten uit de erfenis. Kees en Francien kunnen deze heffing voorkomen door een opvullegaat op te nemen in hun testament. Lees dit blog als je daar meer over wilt weten.

erfbelasting berekenen
Meer weten over deze berekening? Lees dan dit blog.

Erfbelasting als een kind of kleinkind direct wat krijgt

In de voorbeelden hierboven ga ik er van uit dat de erfenis eerst naar de langstlevende gaat. De kinderen erven alleen een vordering en krijgen hun erfdeel dus nog niet uitgekeerd. Dit gebeurt in beginsel pas als de langstlevende overlijdt. Op dat moment is de uitbetaling van de vordering belastingvrij. Er gaat dus niet nog een keer erfbelasting van af. Wat daarna resteert, is de eigen erfenis van de langstlevende. Daarover moeten de kinderen wel erfbelasting betalen. De erfenis van de langstlevende ouder wordt niet “afgewaardeerd” omdat deze direct opeisbaar is.

Er zijn natuurlijk meer gevallen te bedenken waarin een kind of kleinkind zijn erfdeel direct krijgt uitbetaald. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je ouders zijn gescheiden en dat één van beiden overlijdt zonder een partner achter te laten. Of er kan bijvoorbeeld een direct opeisbaar legaat in het testament staan voor een kleinkind. In al deze gevallen is er geen sprake van een afwaardering. Je brengt dus direct de vrijstelling in mindering en berekent daarna de erfbelasting.

Kinderen en kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling maar verschillende tarieven. Zowel een kind als een kleinkind heeft in 2024 recht op een vrijstelling voor de erfbelasting van € 25.187. Daarboven geldt een tariefschijf van € 152.368 waarover een kind 10% erfbelasting betaalt en een kleinkind 18%. Is het erfdeel of het legaat meer waard? Dan betaalt een kind over het meerdere 20% en een kleinkind 36%. Omdat het tarief zoveel hoger is voor een kleinkind, zijn legaten voor kleinkinderen meestal niet hoger dan de vrijstelling.

Voorbeeld erfbelasting kind en kleinkind

In het volgende voorbeeld zie je hoe de vrijstellingen en tarieven voor kinderen en kleinkinderen werken in de praktijk.

John is gescheiden en overlijdt zonder een partner achter te laten. Hij heeft geen testament. John had twee zonen, Patrick en Richard. Enkele jaren geleden is Richard overleden. Hij had één zoon, Martin, die op grond van de wet de plaats van zijn vader vervult. John heeft hierdoor twee erfgenamen, zijn zoon Patrick en zijn kleinzoon Martin. De totale erfenis is € 100.000. Patrick en Martin erven ieder € 50.000. Beiden hebben recht op dezelfde vrijstelling. Martin betaalt over het meerdere een hoger tarief dan Patrick. Daarom houdt Patrick iets meer over dan Martin.

erfbelasting kleinkind
meer uitleg voor wie geld wil legateren aan een kleinkind

De erfbelasting na het overlijden van de langstlevende

Een bekend probleem is dat kinderen vaak niet weten hoe hoog hun vordering is. Op het moment dat de langstlevende overlijdt, weten ze dus niet hoeveel ze belastingvrij kunnen uitkeren. Hierdoor weten ze ook niet hoe hoog de erfenis van de langstlevende is en hoeveel belasting ze daarover moeten betalen. Gelukkig bewaart de belastingdienst alle aangiften uit het verleden. Je kunt als kind de aangifte van je eerder overleden ouder opvragen en daaruit afleiden hoe groot de erfenis was. Zit jij ook met dit probleem? Bezoek dan deze pagina met uitleg van de belastingdienst.

De erfbelasting voor een neef of nicht

Wie geen partner of kinderen heeft, benoemt vaak zijn neven of nichten tot erfgenaam. Vaak zijn neven en nichten ook zonder testament al erfgenaam als een kinderloze persoon op hoge leeftijd overlijdt. De erfbelasting kan in dat geval oplopen tot 40% van de erfenis. Hoewel het tarief een tegenvaller is, valt in sommige gevallen de “belastbare som” nog mee. Dit komt bijvoorbeeld doordat de erfbelasting bij een woning uitgaat van de WOZ-waarde, die vaak een stuk lager is dan de marktwaarde. Ook mag je een eventuele hypotheekschuld er van af halen. Verder geldt er een eerste tariefschijf van 30%. Dat is nog steeds hoog, maar toch een kwart lager dan 40%.

Erik is erfgenaam van zijn tante. Zij laat een appartement na met een marktwaarde van € 500.000. Hij vreest dat hij misschien wel € 200.000 erfbelasting moet betalen vanwege het 40% tarief. Bij de notaris komt hij er achter dat het nog meevalt. Voor de erfbelasting mag hij de WOZ waarde van € 425.000 opgeven. Ook gaat de hypotheekschuld van € 175.000 er van af. In totaal betaalt hij € 83.700 erfbelasting. Dit komt neer op ongeveer 25% van de werkelijke overwaarde van € 325.000.

erfbelasting neef of nicht
voor de erfbelasting geldt verplicht de WOZ waarde

Vrijstellingen en tarieven erfbelasting 2024

In het handige overzicht hieronder staan de vrijstellingen en tarieven voor de erfbelasting in 2024.

RelatieVrijstellingTarief eerste schijf (tot 152.368)Tarief tweede schijf (boven 152.368)
partnertussen € 205.420 en € 795.15610%20%
kind€ 25.18710%20%
kleinkind€ 25.18718%36%
ouder€ 59.64330%40%
goed doel100%0%0%
overig (neef, zus, buurman)€ 2.65830%40%

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Wat is beter, erven of schenken?

De tarieven voor de schenkbelasting en erfbelasting zijn even hoog. Toch is schenken beter dan erven. Want erven doe je maar één keer, terwijl je ieder jaar een belastingvrije schenking kunt krijgen. Vermogende ouders gebruiken elk jaar de vrijstelling. Elke euro die je bij leven weggeeft, bespaart later tot 20 cent erfbelasting.

Wat zijn de tarieven voor de erfbelasting in 2024?

De tarieven voor de erfbelasting in 2024 zijn:

10% en 20% voor kinderen

18% en 36% voor kleinkinderen

30% en 40% voor overige verkrijgers, zoals neven en nichten

Hoe kom je onder de erfbelasting uit?

Er zijn altijd manieren om helemaal onder de erfbelasting uit te komen. Zo kun je bijvoorbeeld alles aan een goed doel nalaten. Want goede doelen betalen geen erfbelasting. Of je kunt verhuizen naar een ander land dat geen erfbelasting heft bij overlijden. Zodra je 10 jaar weg bent, betalen je erfgenamen in Nederland geen erfbelasting meer.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *