In een gemiddeld jaar worden er ongeveer 42.500 samenlevingscontracten gemaakt. Voor veel stellen is het contract een tijdelijke oplossing omdat ze uiteindelijk een huwelijk willen aangaan. In dit blog ontdek je wat de juridische gevolgen zijn als je eerst een samenlevingscontract maakt en daarna alsnog gaat trouwen.
Het samenlevingscontract stopt als je gaat trouwen
Samenwonen is niet in de wet geregeld. In tegenstelling tot het huwelijk is er geen hoofdstuk in het Burgerlijk Wetboek over de juridische gevolgen van het samenwonen. Om deze reden bevat een samenlevingscontract een paar algemene, voor de hand liggende afspraken. Bijvoorbeeld over de kosten van de huishouding, investeringen in het huis en de eigendom van de inboedel.
In een notarieel samenlevingscontract staat standaard dat het contract eindigt als je een huwelijk aangaat. Je samenlevingscontract kan niet automatisch veranderen in een akte van huwelijkse voorwaarden. Het uitgangspunt van beide documenten is namelijk heel anders. Een samenlevingscontract maak je omdat het samenwonen niet in de wet is geregeld. Huwelijkse voorwaarden maak je omdat de gevolgen van het huwelijk wel in de wet zijn geregeld maar jullie afwijkende afspraken willen maken.
Ook al eindigt het samenlevingscontract als je gaat trouwen, een deel van de inhoud blijft wel degelijk van belang. Dit komt vooral door de invoering van de “beperkte” gemeenschap van goederen.
De beperkte gemeenschap van goederen
Sinds 2018 ontstaat er bij het aangaan van een huwelijk automatisch een beperkte gemeenschap van goederen. Veel stellen denken dat je tegenwoordig standaard onder huwelijkse voorwaarden trouwt. Dat klopt absoluut niet. Er ontstaat nog steeds een gemeenschap van goederen, maar deze is een stuk kleiner dan vroeger. Vooral wanneer je ondernemer bent is het nog steeds belangrijk om huwelijkse voorwaarden te maken. Met een beperkte gemeenschap van goederen loopt je partner risico voor zakelijke missers. Het is zelfs mogelijk dat het inkomen van de ene echtgenoot naar de zakelijke schuldeisers van de andere echtgenoot gaat.
Het belangrijkste verschil tussen de algehele en de beperkte gemeenschap van goederen is dat er bij de beperkte gemeenschap van goederen meer vermogen privé blijft. Je kunt de beperkte gemeenschap van goederen zien als een soort “streep in het zand”. Alles wat er na je trouwdag gebeurt is in beginsel voor gezamenlijke rekening. Spaargeld wat zich tijdens het huwelijk vormt is bijvoorbeeld gemeenschappelijk. Ook als je het op je eigen rekening stort. Wat wel privé blijft zijn schenkingen en erfenissen die je tijdens het huwelijk krijgt.
Gezamenlijk vermogen wat jullie al hadden vóór het huwelijk gaat ook de beperkte gemeenschap van goederen in. Denk bijvoorbeeld aan een koophuis op twee namen. Heeft één van beiden meer geld in het huis geïnvesteerd dan de ander? Dan is er op grond van je samenlevingscontract sprake van een vergoedingsrecht. De wet is niet duidelijk over wat er met een dergelijk vergoedingsrecht gebeurt als je gaat trouwen. Blijft dit recht in stand of vervalt het vanwege de gemeenschap van goederen? De meningen hierover zijn verdeeld. Als je dit onderwerp belangrijk vindt dan kun je het beste trouwen op huwelijkse voorwaarden. Daarin kun je duidelijke afspraken opnemen zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Privé bezittingen die je al had vóór het huwelijk blijven buiten de gemeenschap van goederen. Denk bijvoorbeeld aan je eigen spaargeld, auto, sieraden of kunst. Heb je bijvoorbeeld een lijst met privé bezittingen bij het samenlevingscontract gevoegd? Dan blijft dit onderdeel van het contract van belang als je gaat trouwen. Je kunt daarmee later bewijzen dat je bepaalde bezittingen al had vóór het aangaan van het huwelijk.
Op dezelfde wijze blijft ook de contractuele vaststelling van de hoogte van een vergoedingsrecht van belang als je eerst een samenlevingscontract hebt en daarna gaat trouwen. Let op: hiervoor is dus wel nodig dat je huwelijkse voorwaarden maakt zodat het vergoedingsrecht in stand blijft.
Wat verandert er als je gaat trouwen?
Bij een huwelijk ontstaat er dus een “beperkte” gemeenschap van goederen. Aan het begin van het huwelijk omvat deze gemeenschap alleen de goederen die voorheen ook al gemeenschappelijk waren. Denk bijvoorbeeld aan het gemeenschappelijke koophuis en de inboedel. Privé vermogen wat je al had blijft privé. Op het eerste gezicht verandert er dus niet zo veel. Een belangrijke reden om toch huwelijkse voorwaarden te maken is dat besparingen uit je inkomen tijdens het huwelijk gemeenschappelijk zijn. Het is een misverstand om te denken dat geld wat je tijdens het huwelijk op je eigen rekening stort privé blijft. Als je de financiën gescheiden wilt houden, dan heb je altijd huwelijkse voorwaarden nodig.
Het verschil tussen een samenlevingscontract en een huwelijk merk je vooral op het moment dat je uit elkaar gaat. Samenwoners hebben op grond van de wet geen recht op partneralimentatie en pensioenverevening. Dit betekent dat de zorgplicht voor elkaar eindigt als je uit elkaar gaat. Ook heb je geen recht op het ouderdomspensioen dat je ex-partner ontvangt. Bij een huwelijk heb je wel recht op partneralimentatie en pensioenverevening. Het is in Nederland niet mogelijk om bij huwelijkse voorwaarden af te zien van partneralimentatie. Je kunt wel afspreken om de pensioenverevening buiten toepassing te verklaren.
Heb je in het samenlevingscontract bijzondere afspraken gemaakt over partneralimentatie of pensioenverevening? Realiseer je dan dat deze afspraken stoppen als je gaat trouwen. Je valt dus automatisch terug op de wettelijke regeling. Die kan anders zijn dan de afspraken in je samenlevingscontract.
Je testament blijft wel van kracht
Veel samenwoners maken tegelijk met hun samenlevingscontract ook een testament. Het is goed om te weten dat je testament wel van kracht blijft als je gaat trouwen. De meeste notarissen werken met modelteksten die rekening houden met alle scenario’s. Hebben jullie trouwplannen en een kinderwens? Dan kun je een testament maken dat hiermee rekening houdt. In dat geval hoef je dus geen nieuw testament te maken als je in het huwelijk treedt of kinderen krijgt. Hier vind je een gratis voorbeeld van zo’n testament.
Een alternatieve optie
Willen jullie trouwen onder huwelijkse voorwaarden en vind je het zonde van je geld om voor de tussentijd een samenlevingscontract te maken? Dan kun je ook een alternatieve optie overwegen. Het is mogelijk om een geregistreerd partnerschap aan te gaan met partnerschapsvoorwaarden. Deze voorwaarden veranderen automatisch in huwelijkse voorwaarden op het moment dat je het partnerschap laat omzetten in een huwelijk. Ook hoef je misschien geen testament te maken omdat je door het aangaan van een partnerschap automatisch elkaars erfgenaam bent.
Het aangaan van een partnerschap heeft wel een paar nadelen. Zo verandert je burgerlijke staat, wat bijvoorbeeld gevolgen kan hebben voor een hypotheekaanvraag. Ook kan het omzetten in een huwelijk alleen in Nederland. Het is dus geen goede optie als je in het buitenland wilt trouwen.