Het bijzondere aan de Nederlandse erfbelasting is dat je deze kunt verlagen door de erfenis slim te verdelen in je testament. Dit komt doordat de erfbelasting voor iedere verkrijger afzonderlijk wordt berekend. Het verhogen of verlagen van een erfdeel of het toevoegen of verwijderen van een erfgenaam heeft dus gevolgen voor de erfbelasting. In dit blog ontdek je 3 legale trucs waarmee je heel gemakkelijk erfbelasting kunt besparen.
1. Meer erfgenamen, minder erfbelasting
De vrijstelling voor de erfbelasting geldt niet per erfenis maar per erfgenaam. Over hetzelfde bedrag wordt dus minder erfbelasting betaald als je het aan meerdere personen nalaat. Stel bijvoorbeeld dat je geen partner of kinderen hebt en dat op grond van de wet je beide zussen erfgenaam zouden zijn. Zij hebben in 2026 ieder recht op een vrijstelling van € 2.769. Daarboven betalen ze minimaal 30% erfbelasting. De erfbelasting over de eerste schijf van € 158.669 is 30%. Over het meerdere is de erfbelasting 40%.
Stel dat je een bescheiden erfenis nalaat van € 20.000. De beide zussen erven in dat geval ieder € 10.000. Hiervan is in 2026 per persoon € 2.769 vrijgesteld. Over het meerdere (€ 7.231) is 30% erfbelasting verschuldigd. Dat is € 2.169 per persoon, dus voor beide zussen in totaal € 4.338. Stel dat je beide zussen in totaal vier kinderen hebben en dat je deze vier kinderen samen met je beide zussen tot erfgenaam benoemt. In dit geval is zes keer € 2.769 vrijgesteld van erfbelasting. Er blijft daarna nog een bedrag van € 3.386 over dat belast wordt met 30%. De totale erfbelasting is € 1.015. Met een simpele toevoeging aan je testament gaat de erfbelasting omlaag van € 4.338 naar € 1.015. Dat is een besparing van meer dan 75%!
Je kunt nog veel meer erfbelasting besparen door een deel van de erfenis aan je kleinkinderen te geven. Stel dat jullie een echtpaar zijn met twee kinderen en vier kleinkinderen. In dat geval kun je acht (!) keer een vrijgesteld bedrag nalaten aan de kleinkinderen. Beide echtgenoten kunnen dit namelijk doen, dus zowel in de eerste als in de tweede erfenis. Hierdoor kun je in totaal acht extra vrijstellingen benutten.
In 2026 is de vrijstelling voor een kleinkind € 26.230 per grootouder. Dit betekent dat vier kleinkinderen in totaal € 209.840 kunnen erven van twee grootouders zonder erfbelasting te betalen. De erfbelasting voor kinderen loopt op tot 20%. Dit betekent dat een echtpaar tot € 41.968 erfbelasting kan besparen door een deel van de erfenis aan vier kleinkinderen na te laten!
2. Gebruik de partnervrijstelling
Als er iets is wat echtparen dwars zit bij de erfbelasting, dan is het wel de heffing bij het overlijden van de eerste echtgenoot.
Tegenwoordig geldt er standaard een langstlevende regeling als je getrouwd bent of geregistreerd als partner. Deze regeling houdt in dat de langstlevende samen met de kinderen erfgenaam is. Alle bezittingen en schulden worden toegedeeld aan de langstlevende. In ruil daarvoor blijft de langstlevende een bedrag schuldig aan de kinderen. De kinderen erven dus een geldvordering. Deze mogen ze in beginsel pas opeisen na het overlijden van de langstlevende. In de tussentijd hoeft de langstlevende geen rente of aflossing te betalen. Ik noem de geldvordering van de kinderen daarom ook wel een “tegoedbon”.
Hoewel de kinderen nog niks krijgen uitbetaald, erven ze wel degelijk iets. Over de waarde van de geërfde geldvordering moet erfbelasting worden betaald. Gelukkig valt deze heffing voor de meeste echtparen mee. Bij een modaal vermogen gaat het vaak maar om een paarduizend euro en dus niet de tienduizenden euro’s waar veel mensen voor vrezen. Bereken altijd de hoogte van de erfbelasting in jouw situatie voordat je naar de notaris gaat om een testament te laten maken. Onderaan vind je een link naar een blog waarin ik uitleg hoe de berekening werkt.
In sommige gevallen is de erfbelasting bij het eerste overlijden wel een probleem. Bijvoorbeeld als je een duur koophuis hebt met veel overwaarde, terwijl er weinig geld op de bank staat. In die situatie stel je de erfbelasting liever uit tot na het overlijden van de langstlevende. Het goede nieuws is dat dit mogelijk is! Kinderen hebben in 2026 een vrijstelling van € 26.230 per persoon. De langstlevende heeft in 2026 een vrijstelling die oploopt tot maximaal € 828.035. Je kunt in je testament een clausule opnemen waarmee je de vrijstelling van de langstlevende “opvult”. Hierdoor gaat het erfdeel van de langstlevende omhoog en de geldvordering van de kinderen omlaag. De lagere vordering van de kinderen leidt tot een besparing van erfbelasting bij het eerste overlijden.
Elk voordeel heeft zijn nadeel, en dat geldt ook voor deze belastingtruc. De erfbelasting over de eerste erfenis gaat omlaag, maar de erfbelasting over de tweede erfenis gaat omhoog. De schuld aan de kinderen verlaagt het vermogen van de langstlevende. Een lagere schuld zorgt voor een hoger vermogen. Hierdoor moet er over de tweede erfenis meer erfbelasting worden betaald. Dit nadeel kun je ondervangen door op tijd te beginnen met schenkingen aan de kinderen. Het is dus een goed idee om het zogenoemde “opvullegaat” te combineren met een schenkingsplan.
3. Schenken in de eerste schijf
Veel ouders schenken ieder jaar een bedrag aan de kinderen met behulp van de jaarlijkse vrijstelling. De vrijstellingen voor de erfbelasting en de schenkbelasting zijn verschillend, maar de tariefschijven en de belastingpercentages zijn hetzelfde. Hieronder staan de bedragen voor kinderen in het jaar 2026:
| Schenkbelasting | Erfbelasting | |
|---|---|---|
| vrijstelling (0%) | € 6.908 | € 26.230 |
| eerste schijf (10%) | tot € 158.669 | tot € 158.669 |
| tweede schijf (20%) | boven € 158.669 | boven € 158.669 |
Het hogere tarief geldt alleen over het meerdere. Stel bijvoorbeeld dat een kind € 200.000 erft. Dan is hiervan € 26.230 vrijgesteld. Over een bedrag van € 158.669 is vervolgens 10% erfbelasting verschuldigd. Daarna resteert nog € 15.101 in de 20% schijf.
De meeste erfenissen komen niet boven de 10% schijf uit. In dat geval heeft het zin om ieder jaar de vrijstelling voor de schenkbelasting te gebruiken. In 2026 kun je met een vrijgestelde schenking van € 6.908 dus € 690 erfbelasting besparen als de erfenis in de 10% schijf zou vallen.
Veel mensen zien over het hoofd dat je nog veel meer erfbelasting kunt besparen met een schenking als de erfenis in de 20% schijf zou vallen. Stel dat je bijvoorbeeld een schenking doet van € 165.577. Dit bedrag is precies gelijk aan de vrijstelling en de eerste schijf in 2026. Dit heeft tot gevolg dat € 6.908 is vrijgesteld en € 158.669 belast is met 10% schenkbelasting. De totale schenkbelasting is € 15.866. Hetzelfde bedrag van € 165.577 zou bij overlijden belast kunnen zijn met maximaal 20% erfbelasting, ofwel € 33.115. Deze schenking bespaart dus maximaal € 17.249 aan erfbelasting.
Het mooie hiervan is dat dit voor ieder kind kan en elk jaar weer! Je kunt deze truc dus meerdere keren herhalen. Stel bijvoorbeeld dat je twee kinderen hebt en dat je deze truc in drie opeenvolgende kalenderjaren herhaalt. Dan kun je hiermee meer dan € 100.000 aan erfbelasting besparen!
Meer lezen?
- Meer uitleg (met video) over een legaat voor de kleinkinderen.
- Zo bereken je de erfbelasting bij het overlijden van de eerste echtgenoot.
- In deze tabel kun je opzoeken of je rijk genoeg bent voor een opvullegaat.
- Video met erfbelasting tips voor miljonairs.
