In de bijstand en toch je erfenis houden? Zo doe je dat

Het is een onderwerp waar iedereen wel een mening over heeft. Is het redelijk of niet dat je een uitkering kwijtraakt als je een erfenis krijgt? Wat je er ook van vindt, het is begrijpelijk dat mensen naar manieren zoeken om hun bijstandsuitkering te houden. De afgelopen 20 jaar heb ik daarover veel gesprekken gevoerd met klanten. Vooral met ouders die een testament willen maken en een kind hebben dat in de bijstand zit. Dit zijn mijn ervaringen met vragen over de bijstand en het ontvangen van een erfenis.

Mag je een erfenis verwerpen als je in de bijstand zit?

Meestal zijn de onderlinge verhoudingen in de familie goed en gaat het om een kleine of gemiddelde erfenis. Vaak wil het betreffende kind zelf geen erfenis krijgen, vanwege de gevolgen voor de bijstand. Verwerpen na overlijden is de gemakkelijkste manier om van een erfenis af te komen. Maar als je in de bijstand zit, is dat een heel slecht idee. Ik leg dat graag uit aan de hand van een simpel voorbeeld.

De moeder van Frank heeft € 25.000 op haar spaarrekening. Frank heeft nog een broer, Erik, met wie hij goed overweg kan. Stel dat de moeder van Frank overlijdt. In dat geval erft hij de helft van de nalatenschap, dus € 12.500. Frank is van plan om de erfenis te verwerpen omdat hij anders zijn bijstandsuitkering kwijt raakt. De gemeente zal in dat geval doen alsof Frank gewoon € 12.500 heeft geërfd. Ook als hij verwerpt. Hij had wat kunnen krijgen en mocht hier geen afstand van doen.

bijstand en erfenis verwerpen

Gelukkig is er een oplossing. De moeder van Frank kan bij leven een testament maken met ongelijke erfdelen. Erik kan bijvoorbeeld 75% (€ 18.750) krijgen en Frank 25% (€ 6.250). Frank krijgt in dat geval precies zijn legitieme portie. De gemeente kan dit niet aanvechten omdat het lagere erfdeel geen beslissing van Frank zelf is. Het bedrag dat hij erft is onder het maximale bedrag aan spaargeld wat hij mag hebben. Heeft Frank zelf geen spaargeld en blijft het totaal, inclusief de erfenis, dus onder de vermogensgrens? Dan behoudt hij zijn uitkering. Frank en Erik vinden dit een prima regeling. Ze weten er beiden van en onderling lossen ze het wel op.

Echtparen kunnen een extra slim testament maken

In het voorbeeld hierboven is er sprake van een alleenstaande ouder. Voor een echtpaar zijn er nog meer opties die je kunt opnemen in een testament. Ook dat leg ik graag uit met een voorbeeld. Eerst kijken we wat er gebeurt zonder testament en daarna vertel ik hoe je het anders kunt regelen.

Els is met haar ouders naar de notaris gegaan voor advies over een testament. De ouders van Els zijn 68 jaar en haar vader heeft niet zo lang meer te leven. Het gezin telt vier kinderen en de ouders hebben een vermogen van € 100.000. Els is 43 jaar en heeft twee volwassen kinderen die het huis uit zijn. Na haar scheiding heeft ze geen werk kunnen vinden. Ze zit daardoor al jaren in de bijstand.

bijstandsuitkering erfenis ervaringen

De ouders hebben een gemeenschap van goederen. De vader van Els overlijdt als eerste. Zijn erfenis is de helft van het vermogen, dus € 50.000. Op grond van de wet gaat de hele erfenis naar de moeder van Els. In ruil daarvoor erven de vier kinderen een vordering van € 10.000 per persoon. Deze vordering is pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende. Op dat moment erven ze ook de rest van het vermogen. Als het vermogen gelijk blijft, is de tweede erfenis € 60.000. Het vermogen van de langstlevende bestaat namelijk uit € 100.000 aan bezittingen en een schuld van € 40.000 aan de kinderen. Ieder van de vier kinderen erft dus € 15.000.

Op het moment dat haar vader overlijdt, is het vermogen van Els hoger dan het maximale bedrag van € 7.575 (2024). Dit betekent dat ze geen recht meer heeft op een uitkering. Omdat ze haar deel nog niet kan opeisen, verandert de bijstand tijdelijk in een lening. Als haar moeder overlijdt, moet Els een bedrag terugbetalen aan de gemeente. En daarna heeft ze een tijd geen uitkering. Want ze moet eerst de erfenis van haar moeder opeten (die € 15.000) totdat ze weer onder het maximale bedrag zit. Logisch dus dat de ouders van Els zich afvragen of ze hier nog wat aan kunnen doen door een testament te maken.

bijstand en erfenis

Het slimme testament waarmee Els toch haar bijstand mag houden

Els wil graag voorkomen dat haar uitkering stopt als ze een erfenis krijgt. In haar omgeving zijn er mensen die goede ervaringen hebben met een speciaal testament waarmee de ouders de erfenis anders verdelen waardoor hun kind recht houdt op bijstand.

In overleg met de notaris hebben de ouders van Els een nieuw testament gemaakt. Bij overlijden van de eerste ouder gaat hele erfenis nog steeds naar de langstlevende. Wat wel verandert is de hoogte van de vorderingen van de kinderen. Standaard krijgen de 4 kinderen ieder een vordering van € 10.000. In het nieuwe testament krijgen de drie andere kinderen een hogere vordering van € 12.500. Els krijgt een kleinere vordering van € 5.000. Het verschil gaat naar de beide kinderen van Els. Die krijgen samen een vordering van € 7.500. Alle vorderingen, behalve de vordering van Els, groeien met 6% rente per jaar.

Het gevolg hiervan is dat Els precies haar legitieme portie krijgt. De gemeente kan hier geen bezwaar tegen maken. Het bedrag is onder de vermogensgrens voor de bijstand. Er verandert dus niks voor haar uitkering als de eerste ouder overlijdt. Stel dat de langstlevende 14 jaar later overlijdt en nog steeds € 100.000 aan vermogen heeft. De schulden aan de kinderen en kleinkinderen zijn door de rente gegroeid tot € 100.000. Dit betekent dat Els niets erft uit de tweede nalatenschap. De volledige € 100.000 wordt belastingvrij (!) uitgekeerd aan de andere 3 kinderen en de 2 kinderen van Els. Op deze manier heeft de erfenis geen gevolgen voor Els haar uitkering. Zij vindt dit een prima regeling. Vooral omdat haar twee kinderen een deel van de erfenis ontvangen.

Een BEM clausule regelen voor een minderjarige?

In het voorbeeld hierboven is sprake van meerderjarige, uitwonende kinderen. Zijn er minderjarige kleinkinderen? Uit deze zaak blijkt dat in dit geval het slim kan zijn om een BEM clausule te regelen als je iets nalaat aan een minderjarige van wie de ouder in de bijstand zit. Denk aan het geval dat je kind in de bijstand zit en je de erfenis daarom aan je kleinkind wilt geven.

Je houdt recht op Wajong als je een erfenis krijgt

Veel ouders maken zich ten onrechte zorgen over de Wajong uitkering van hun kind. Hiervoor geldt geen maximaal vermogen. Je kind houdt dus recht op een Wajong uitkering als hij of zij een erfenis krijgt. Laat je een grote erfenis na en kan je kind het geërfde vermogen zelf niet beheren? Dan kun je een bewindvoerder benoemen in je testament. Dit houdt in dat je iemand aanwijst die de erfenis beheert voor je kind.

Je weet nooit of de regels veranderen in de toekomst. Daarom kan het slim zijn om toch een testament te maken voor het geval dat een erfenis wel mee gaat tellen voor de Wajong.

  • Kies altijd voor een modern langstlevende testament waarbij de kinderen een vordering erven bij het overlijden van de eerste ouder. Deze vordering is namelijk “gedefiscaliseerd”. Dit betekent dat je kind dit niet hoeft op te geven als vermogen in de aangifte inkomstenbelasting.
  • Maak een levenstestament waarin je uit voorzorg een algemene volmacht verleent. Als je in de toekomst wilsonbekwaam wordt, kun je geen wijzigingen meer aanbrengen in je testament. Maar als je een levenstestament hebt, kan je gemachtigde nog wel slimme schenkingen doen als de regels veranderen.

Houd je recht op bijstand als de erfenis onder bewind staat?

Het idee achter een erfenis onder bewind is dat je er niet aan mag komen en dat je hierdoor altijd recht houdt op bijstand. In deze rechtszaak was de rechter het daar niet mee eens. De gemeente mocht van de erfgenaam eisen dat hij in actie kwam. Denk aan het starten van een procedure om het bewind er af te krijgen. Of het eisen van een uitkering uit de erfenis zodat een uitkering van de gemeente niet nodig is.

bijstand en erfenis onder bewind

Vooral ouders met een groter vermogen zullen zich afvragen of met een bewind op de erfenis de bijstandsuitkering in stand blijft. Ik heb mijn twijfels daarover. Je zou het dan helemaal dicht moeten timmeren zodat het kind echt niks meer heeft aan de erfenis. Maar in dat geval heeft je kind meerdere opties om het bewind aan te vechten. Ik vermoed dat de gemeente meestal aan het langste eind zal trekken. Ook in deze recente rechtszaak was dat het geval. Uit deze uitspraak blijkt dat een tweetrapstestament ook geen zin heeft als je kind in de bijstand zit.

wajong uitkering en een erfenis

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Hoeveel geld mag je erven als je in de bijstand zit?

Een erfenis telt mee voor de vermogensgrens in de bijstand. Een erfenis heeft geen gevolgen voor de bijstand als je totale vermogen inclusief de erfenis onder de vermogensgrens blijft. Behalve je spaargeld tellen ook waardevolle bezittingen mee. Daarbij kun je denken aan sieraden, crypto of een dure auto.

Heeft een erfenis invloed op een Wajong uitkering?

Voor een Wajong uitkering geldt op dit moment geen vermogenstoets, waardoor een erfenis er geen invloed op heeft.

Moet je bijstand terugbetalen bij een erfenis?

Ja, dit kan het geval zijn. Als je een erfenis nog niet kunt opeisen, dan kan je bijstand veranderen in een lening. Die lening moet je later terugbetalen wanneer de erfenis opeisbaar is.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *