Beneficiair aanvaarden, tot welke termijn kan dat?

In beginsel geldt er geen termijn voor het beneficiair aanvaarden van een erfenis. Het maken van een keuze over de aanvaarding kan in theorie ook nog jaren na het overlijden. Maar op deze regel zijn wel een paar uitzonderingen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat de kantonrechter een termijn stelt waarbinnen je een keuze moet maken. Laat je die termijn verlopen? Dan heb je daardoor de erfenis zuiver aanvaard. In dit blog ontdek je hoe het zit.

De opties voor aanvaarding of verwerping

Op het moment dat iemand overlijdt gaan alle rechten en plichten van die persoon over op zijn erfgenamen. De aanvaarding van een erfenis heeft terugwerkende kracht. Het maakt dus niet uit of je een erfenis direct aanvaardt of pas na een jaar. In beide gevallen zijn de bezittingen en schulden van de erflater op het moment van overlijden op jou overgegaan.

Je hebt drie opties voor het aanvaarden of verwerpen van een erfenis:

  1. Zuiver aanvaarden.
  2. Beneficiair aanvaarden.
  3. Verwerpen.

Het verschil tussen zuiver en beneficiair aanvaarden is dat bij beneficiair aanvaarden het eigen vermogen van de erfgenaam geen verhaal biedt voor de schuldeisers van de overledene. In beide gevallen ben je als erfgenaam aansprakelijk voor de schulden van de overledene. Maar de beneficiaire erfgenaam draait privé niet op voor een restschuld omdat alleen de erfenis verhaal biedt voor de schuldeisers.

In beginsel vindt de keuze tussen de drie opties plaats door het “afleggen van een daartoe strekkende verklaring ter griffie van de rechtbank van het sterfhuis”. Op deze regel bestaan meerdere uitzonderingen. In sommige gevallen geldt er een termijn waarbinnen je in actie moet komen.

Zuiver aanvaarden zonder een verklaring af te leggen

Elke Nederlander wordt geacht de wet te kennen. Maar je kunt natuurlijk niet eerst het hele Burgerlijk Wetboek gaan lezen voordat je met de erfenis bezig gaat. Vooral bij kleine erfenissen gaan erfgenamen aan de slag met de afwikkeling zonder zich af te vragen hoe het juridisch zit. Moet je in dat geval nog steeds een verklaring afleggen bij de rechtbank? Nee, dat hoeft niet. In de wet staat namelijk dat je ook erfgenaam kunt worden zonder een officiële verklaring af te leggen.

Wie zich gedraagt als een erfgenaam, bijvoorbeeld doordat je goederen uit de erfenis verkoopt, is daardoor erfgenaam. Dit heeft tot gevolg dat je zuiver hebt aanvaard. Hierdoor word je aansprakelijk voor de schulden van de overledene en biedt je eigen vermogen verhaal voor de schuldeisers.

beneficiair aanvaarden hoe lang duurt dat

Wil je beschermd zijn tegen de schuldeisers? Dan moet je dus eerst beneficiair aanvaarden vóórdat je feitelijke handelingen verricht die een zuivere aanvaarding inhouden.

Alsnog beneficiair aanvaarden als je later schulden ontdekt

Soms gebeurt het dat iemand een erfenis zuiver aanvaardt en tijdens de afwikkeling pas ontdekt dat er schulden zijn. Dankzij deze nieuwe wet is het in dat geval mogelijk om alsnog beneficiair te aanvaarden. Dit kan alleen met toestemming van de kantonrechter. Je krijgt deze toestemming als je kunt aantonen dat je niet op de hoogte was van de schulden en dat in redelijkheid ook niet had kunnen zijn.

beneficiair aanvaarden termijn

Het is niet vanzelfsprekend dat je toestemming krijgt. Brengt het huis bijvoorbeeld minder op dan de hypotheekschuld? Dan is de kans klein dat je om deze reden alsnog beneficiair kunt aanvaarden. Je had in redelijkheid bekend kunnen zijn met de hypotheekschuld. Artikel 4:194a ziet op schulden waarmee je niet bekend was. Dat is een andere kwestie dan een tegenvallende verkoopopbrengst.

  • In deze zaak kreeg de erfgenaam geen toestemming, omdat hij de termijn had laten verlopen waarbinnen hij beneficiair kon aanvaarden.
  • In deze zaak kreeg de erfgenaam wel toestemming om alsnog beneficiair te aanvaarden.

De 3-maandstermijn voor minderjarige erfgenamen

Minderjarige erfgenamen zijn op grond van de wet automatisch beschermd tegen schuldeisers doordat zuivere aanvaarding niet mogelijk is. De ouders van de minderjarige hebben de volgende opties voor aanvaarding of verwerping:

  1. Binnen drie maanden beneficiair aanvaarden.
  2. Binnen drie maanden verwerpen met een machtiging van de kantonrechter.
  3. Niks doen, waardoor de erfenis automatisch beneficiair wordt aanvaard na een termijn van drie maanden.

Beneficiaire aanvaarding is ook het uitgangspunt als een erfgenaam onder curatele staat, failliet is, in de schuldsanering zit of een beschermingsbewindvoerder heeft. Er bestaat discussie over de vraag of de termijn van drie maanden geldt voor de beschermingsbewindvoerder. In deze rechtszaak heeft het Gerechtshof bepaald dat dit niet het geval is. Bij een beschermingsbewind is er dus geen automatische beneficiaire aanvaarding na een termijn van drie maanden.

Iemand een termijn stellen om beneficiair te aanvaarden

Niets is zo vervelend als een onwillige erfgenaam. Ik heb al vaak mee gemaakt dat een erfgenaam zijn schouders ophaalt en niks te maken wil hebben met de erfenis. Het erfrecht heeft weinig medelijden met een erfgenaam die niet in beweging komt. Het is namelijk mogelijk om een erfgenaam een termijn te stellen, waardoor je een oplossing afdwingt. Dit kan op twee manieren.

Het stellen van een termijn kan op twee manieren:

  1. Heb je zelf zuiver aanvaard en komt een andere erfgenaam niet in actie? Dan kun je de kantonrechter vragen om die erfgenaam een termijn te stellen. Verloopt de termijn zonder een verwerping of beneficiaire aanvaarding? Dan heeft de betreffende erfgenaam hierdoor zuiver (!) aanvaard.
  2. Heb jij beneficiair aanvaard en komt een andere erfgenaam niet in actie? Dan hoef je niet naar de kantonrechter. Voldoende is dat je de andere erfgenaam op de hoogte stelt van jouw beneficiaire aanvaarding. Hierdoor gaat er een termijn van drie maanden lopen. Verloopt die termijn zonder een verwerping of zuivere aanvaarding? Dan heeft de betreffende erfgenaam hierdoor beneficiair aanvaard.

Werkt de betreffende erfgenaam in het tweede geval niet mee aan de afwikkeling van de erfenis? Dan kan hierdoor de bescherming tegen schuldeisers vervallen!

artikel 4:184 bw

Hoe lang duurt het om een erfenis beneficiair te aanvaarden?

De beneficiaire aanvaarding bestaat normaal gezien uit drie stappen:

  1. Het uitzoeken wie de erfgenamen zijn en het verzamelen van alle handtekeningen. Meestal maken alle erfgenamen dezelfde keuze, maar dit hoeft niet. Zo kan een deel van de erfgenamen de erfenis verwerpen, terwijl de rest de erfenis beneficiair aanvaardt. Deze fase kan soms wel maanden in beslag nemen.
  2. Het verwerken van de stukken bij de rechtbank. Volgens de website van de rechtspraak duurt dit maximaal drie weken. Je ontvangt vervolgens een afschrift van de akte van de rechtbank. Deze akte van de rechtbank moet je niet verwarren met een verklaring van erfrecht.
  3. Na de beneficiaire aanvaarding begint de vereffening van de nalatenschap. Dit houdt kortgezegd in dat je de bezittingen te gelde maakt en de opbrengst eerlijk verdeelt over de schuldeisers. Hierbij moet je speciale voorschriften in acht nemen, die vooral van belang zijn als de erfenis negatief is. Elke erfenis is uniek. Daarom is er geen vaste termijn voor het afwikkelen van een beneficiair aanvaarde nalatenschap.

Er valt van tevoren dus niet precies te zeggen hoe lang het duurt om een erfenis beneficiair te aanvaarden. Alleen van de tweede stap weet je dat deze hooguit een paar weken duurt. De eerste stap en derde stap kunnen veel langer duren. Het is geen uitzondering dat de volledige afwikkeling wel één tot twee jaar in beslag kan nemen.

Ben je verplicht om een notaris in te schakelen?

Zolang niemand je vraagt om een notariële verklaring van erfrecht kun je de beneficiaire aanvaarding en vereffening regelen zonder notaris. Maar in de praktijk is het zeldzaam dat de erfgenamen geen notaris inschakelen. Naast het maken van een verklaring van erfrecht kan de notaris je bijvoorbeeld helpen met een erfgenamenonderzoek of advies over de afwikkeling.

De meeste erfgenamen laten de beneficiaire aanvaarding regelen door de notaris. Het voordeel hiervan is dat je sneller een verklaring van erfrecht hebt. Ga je pas ná de beneficiaire aanvaarding naar de notaris? Dan bestaat de kans dat je nog maanden moet wachten voordat de verklaring van erfrecht klaar is. Bijvoorbeeld omdat er nog een erfgenamenonderzoek plaats moet vinden.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Hoe lang duurt het om een erfenis beneficiair te aanvaarden?

De verwerking van de beneficiaire aanvaarding duurt volgens de website van de rechtspraak maximaal 3 weken. Voorafgaand hieraan moet je uitzoeken wie erfgenaam is en de nodige handtekeningen en stukken verzamelen. Dit kan soms tot wel enkele maanden in beslag nemen. Na het regelen van de beneficiaire aanvaarding begint de vereffening. Deze fase kan enkele maanden tot soms wel één of twee jaar duren.

Welke schulden gaan teniet bij overlijden?

Sommige boetes vervallen door het overlijden. Een ander voorbeeld van een schuld die vervalt bij overlijden is een studieschuld bij DUO. Veel schulden zijn verzekerd. Zo’n schuld vervalt niet meteen na overlijden maar wordt iets later afgelost uit een verzekeringspolis. Dit gebeurt meestal automatisch omdat de lening en de polis aan elkaar gekoppeld zijn door middel van een verpanding of begunstiging. Een voorbeeld hiervan is een overlijdensrisico verzekering die gekoppeld is aan een hypotheekschuld.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *