Door het aanvaarden van een nalatenschap erf je niet alleen de bezittingen maar ook de schulden van de overledene. Door te kiezen voor beneficiaire aanvaarding is je eigen vermogen als erfgenaam beschermd tegen de schuldeisers van de overledene. Je kunt hiervoor kiezen als je weet dat de erfenis negatief is of als je niet zeker weet wat je erft. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat je erfgenaam bent van een ver familielid met wie je al jaren geen contact had. Aan het beneficiair aanvaarden zijn meestal kosten verbonden. In dit blog ontdek je wanneer beneficiair aanvaarden gratis is.
1. Een minderjarige aanvaardt automatisch beneficiair
Het is niet de bedoeling dat een minderjarige erfgenaam opdraait voor de schulden van de overledene. Daarom kan een minderjarige erfgenaam de erfenis niet “zuiver” aanvaarden. De ouders van de betreffende erfgenaam hebben de volgende drie opties:
- In beginsel moeten de ouders binnen drie maanden na het overlijden de erfenis namens het kind beneficiair aanvaarden.
- Een andere optie is verwerping van de erfenis. Dit kan alleen met een machtiging van de kantonrechter.
- Komen de ouders niet in actie binnen drie maanden? Dan is de erfenis automatisch beneficiair aanvaard. Daarna is verwerping niet meer mogelijk.
In het derde geval is het beneficiair aanvaarden gratis. Hiermee kun je dus kosten bij de rechtbank besparen. Helaas kleeft er wel een nadeel aan. Om aan de slag te kunnen met de afwikkeling van de erfenis heb je meestal een verklaring van erfrecht nodig. Als je kiest voor de eerste optie kun je binnen een paar weken na het overlijden een verklaring van erfrecht laten maken. Kies je voor de derde optie? Dan kan de verklaring van erfrecht pas na drie maanden worden gemaakt. Het is maar de vraag of de kostenbesparing opweegt tegen deze vertraging bij de afwikkeling.
Let op: beneficiair aanvaarden betekent niet dat je achterover kunt leunen en dat de schuldeisers het nakijken hebben. Je moet nog steeds aan de slag met de afwikkeling. Wikkel je de erfenis niet goed af? Dan kan dit tot gevolg hebben dat de bescherming tegen schuldeisers vervalt. Mogelijk handel je als ouder van een minderjarige erfgenaam onrechtmatig jegens de schuldeisers van de overledene als je de afwikkeling niet oppakt. Wil je niks te maken hebben met de erfenis? Dan kun je het beste overleggen met een notaris over de opties om de erfenis te verwerpen of een vereffenaar te laten benoemen.
2. Niks doen en daardoor gratis beneficiair aanvaarden
Soms loont het om niks te doen. Ik heb al vaak mee gemaakt dat één erfgenaam aan de slag wil met de afwikkeling, terwijl een andere erfgenaam er niks mee te maken wil hebben. Kosten maken om beneficiair te aanvaarden? Dat is de dwarsliggende erfgenaam beslist niet van plan!
In zo’n geval is er een “truc” waarmee je de onwillige erfgenaam kunt dwingen om een keuze te maken. Aanvaardt één van de erfgenamen beneficiair en wordt een andere erfgenaam daarvan op de hoogte gesteld? Dan heeft de betreffende erfgenaam drie maanden de tijd om de erfenis te aanvaarden of te verwerpen. Komt de erfgenaam niet in actie? Dan heeft hij de erfenis na drie maanden automatisch beneficiair aanvaard, zonder kosten bij de rechtbank. Let op: deze periode begint niet te lopen op het moment van overlijden maar op het moment van de mededeling. Hoe eerder hoe beter dus!
In beginsel vindt de keuze voor aanvaarding of verwerping plaats door een verklaring af te leggen bij de rechtbank. Maar “zuiver” aanvaarden kan ook door feitelijke handelingen te verrichten. Wie zich gedraagt als een erfgenaam, bijvoorbeeld door geërfde goederen te verkopen, aanvaardt hierdoor zuiver. Wil je gratis beneficiair aanvaarden door middel van “tijdsverloop”? Dan moet je in die drie maanden dus niet per ongeluk handelingen verrichten die een zuivere aanvaarding inhouden.
Nadat de drie maanden om zijn, moet je juist wel in actie komen. Zolang er geen officiële vereffenaar is benoemd door de rechtbank, zijn de erfgenamen samen vereffenaar. Dit betekent dat de erfgenamen samen verantwoordelijk zijn voor de afwikkeling van de erfenis. Werk je daar niet aan mee? Dan kan dit tot gevolg hebben dat de bescherming tegen schuldeisers vervalt. Dit laatste houdt in dat de schuldeisers van de overledene hun vorderingen kunnen verhalen op je eigen vermogen.
Het is gebruikelijk dat één van erfgenamen een boedelvolmacht krijgt om de erfenis af te wikkelen. Dit kun je regelen bij de notaris, die dit vastlegt in een verklaring van erfrecht.
3. Gratis meeliften met een andere erfgenaam
De kosten voor beneficiair aanvaarden worden niet per erfgenaam maar per akte berekend. Dit werkt als volgt. De keuze voor aanvaarding of verwerping vindt plaats door een verklaring af te leggen bij de rechtbank. Je hoeft niet zelf voor de rechter te verschijnen maar geeft hiervoor een volmacht af. Van de aanvaarding wordt door de rechtbank een akte opgemaakt. Worden er tegelijk meerdere volmachten ingediend voor dezelfde nalatenschap? Dan kunnen deze allemaal worden opgenomen in één akte.
In 2026 bedragen de leges voor één akte € 165. Dien je de stukken zelf in bij de rechtbank? Dan krijg je eerst een factuur en na de betaling wordt de beneficiaire aanvaarding geregeld. Laat je de aanvaarding regelen door een notaris? Dan wordt de aanvaarding direct geregeld en krijgt de notaris achteraf een factuur van de rechtbank. De notaris berekent deze kosten door in de rekening voor de verklaring van erfrecht. Deze rekening gaat naar de erfgenaam die de opdracht heeft gegeven aan de notaris.
Wil één erfgenaam beneficiair aanvaarden en zelf de volmacht indienen bij de rechtbank? Vraag dan of diegene jouw volmacht ook wil opsturen. Hierdoor betaal je in plaats van twee keer maar één keer leges.
Ontvang je van de notaris een verzoek om een keuze te maken over de aanvaarding? Dan kun je aangeven dat je wilt meewerken, mits je geen factuur voor de leges ontvangt. Op deze manier druk je de kosten naar de gezamenlijke erfgenamen. Het is misschien niet zo aardig om het op deze manier te spelen, maar in de praktijk zal het vaak lukken.
4. Gratis aanvaarden voor “onvermogenden”
De rechtbank brengt geen griffierecht in rekening als je een inkomensverklaring meestuurt met de stukken. Uit de verklaring moet blijken dat je inkomen onder de grens voor een zogenoemde “toevoeging” ligt. Je kunt de inkomensverklaring aanvragen bij de Raad voor de rechtsbijstand.
Meer lezen?
- Meer informatie van de rechtbank over beneficiair aanvaarden.
- Meer informatie van de rechtbank over de vereffening.
- Dit zijn de gevolgen van het verwerpen van een erfenis.
- Dit zijn de 6 opties als je schulden erft.
- Tips voor wie geen erfgenaam wil zijn maar wel wil helpen met opruimen.
Veelgestelde vragen:
Wat zijn de kosten voor beneficiair aanvaarden?
Voor het beneficiair aanvaarden van een erfenis betaal je € 165 (2026) aan de rechtbank. Dit zijn de leges voor het opmaken van de akte. In één akte kunnen meerdere erfgenamen aanvaarden. Daarom is het verstandig om alles samen in te dienen en dus niet per persoon.
Wil je een vereffenaar laten benoemen door de rechtbank? Dan moet je een verzoekschrift laten maken door een advocaat. De kosten daarvoor kunnen al snel oplopen tot € 1.000.
Heb je een verklaring van erfrecht nodig? Dit kan alleen via een notaris en kan vanaf ongeveer € 400.
Wil je de afwikkeling helemaal uit handen geven aan een notaris of een andere professional op basis van een boedelvolmacht? Dan brengt diegene hiervoor een uurloon in rekening. Als de erfenis negatief is, dan moet je deze kosten zelf betalen als opdrachtgever.
Wat als één erfgenaam beneficiair aanvaardt?
Als één erfgenaam beneficiair aanvaardt, moet de hele erfenis officieel worden vereffend. Gelukkig is er één uitzondering op deze regel. Je hoeft de erfenis niet te vereffenen als er een executeur is benoemd door de overledene en het saldo van de erfenis positief is. Deze uitzondering staat in artikel 4:202 lid 1 sub a van het Burgerlijk Wetboek.
Waarom zou je beneficiair aanvaarden?
Beneficiair aanvaarden zorgt er voor dat het eigen vermogen van de erfgenaam geen verhaal biedt voor de schuldeisers van de overledene. Er zijn drie goede redenen waarom je kunt kiezen voor beneficiaire aanvaarding:
- Als je niet weet of de erfenis positief is en uit voorzorg beschermd wilt zijn.
- Als je zeker weet dat de erfenis negatief is maar wel bereid bent om deze af te wikkelen.
- Wanneer je de rechtbank wilt vragen om een vereffenaar te benoemen die de erfenis gaat afwikkelen. Dat kan op grond van artikel 4:203 lid 1 sub a Burgerlijk Wetboek.