Bankrekening leeghalen voor overlijden is vragen om ellende!

Het zijn vragen die veel gesteld worden. Heeft het leeghalen van de bankrekening voor overlijden zin? Kun je op die manier bijvoorbeeld erfbelasting of notariskosten voorkomen? Of er voor zorgen dat een andere erfgenaam niks krijgt uit de nalatenschap? Of ben je juist strafbaar bezig als je geld van de rekening haalt terwijl je vader of moeder op sterven ligt? In dit blog ontdek je hoe het zit.

Voor de erfbelasting heeft het geen zin

Op grond van de Successiewet worden twee belastingen geheven. De ontvanger van een schenking betaalt schenkbelasting. Wie iets krijgt uit een erfenis betaalt erfbelasting. Voor beide belastingen gelden vrijstellingen. Een kind heeft in 2024 een vrijstelling van € 6.633 voor de schenkbelasting en een vrijstelling van € 25.187 voor de erfbelasting. Deze vrijstelling geldt per kind. Laat iemand vier kinderen na? Dan is er in totaal dus (in 2024) een bedrag van € 100.748 vrijgesteld voor de erfbelasting.

Wie overweegt om de bankrekening leeg te halen voor overlijden, heeft het meestal over een spaarsaldo van enkele duizenden euro’s. Als er verder geen vermogen is, valt een dergelijke erfenis volledig onder de vrijstelling. In dat geval is er geen fiscale noodzaak om geld weg te sluizen.

Is de erfenis meer waard dan de vrijstelling? Dan lijkt het slim om kort voor het overlijden nog een schenking te doen aan de kinderen. In dat geval kun je naast de vrijstelling voor de erfbelasting ook de vrijstelling voor de schenkbelasting gebruiken. Helaas gaat die vlieger niet op. Alles wat je binnen 180 dagen vóór je overlijden weggeeft, wordt voor de berekening van de erfbelasting bij de erfenis opgeteld. Kort voor je overlijden geld weggeven levert dus geen fiscaal voordeel op.

bankrekening leeghalen voor overlijden

Voor de uitvaartkosten hoeft het ook niet

Sommige mensen denken dat het slim is om vóór het overlijden geld van de rekening te halen vanwege de uitvaartkosten. Hiervoor bestaat geen noodzaak. Allereerst zijn de uitvaartkosten aftrekbaar voor de erfbelasting. Fiscaal maakt het dus geen verschil. Daarnaast zijn de uitvaartkosten een zogenoemde “schuld van de nalatenschap”. Deze kosten moeten bij voorrang worden betaald uit de erfenis. Zover ik weet, kun je bij de meeste banken de uitvaartnota gewoon indienen na overlijden. Ook als je geen verklaring van erfrecht hebt.

Wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in

Het gebeurt regelmatig dat één van de erfgenamen vermogen achterhoudt voor de andere erfgenamen. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat de overledene een geheime bankrekening had of een kluisje in het buitenland. Stel dat één van de erfgenamen dit weet, maar dat de rest niet op de hoogte is. Bij het verzwijgen van vermogen legt de wet een flinke sanctie op. Degene die geld achterhoudt, verbeurt zijn aandeel daarin aan de overige erfgenamen. In plaats van alles erf je dus helemaal niets!

overlijden niet melden bij bank strafbaar

Mogelijk ben je zelfs strafbaar als je vermogen verzwijgt. De andere erfgenamen kunnen namelijk eisen dat er een notariële boedelbeschrijving wordt gemaakt waarbij de erfgenamen een eed afleggen. Als je daarbij leugens vertelt, is er misschien wel sprake van een strafbaar feit. Niet doen dus!

geld van de rekening halen voor overlijden

Is het overlijden niet melden bij de bank strafbaar?

Stel je haalt als erfgenaam geld van de rekening terwijl de bank nog niet weet dat iemand is overleden. In dit geval loop je de kans dat een andere erfgenaam daarover een klacht indient bij de bank. Het spoor kan bijvoorbeeld naar jou leiden omdat je nog gebruikt hebt gemaakt van een bankvolmacht. Die is door het overlijden vervallen en mag je dus niet meer gebruiken.

De bank kan in dat geval serieuze maatregelen nemen. Zo kan de bank bijvoorbeeld jouw eigen bankrekening opzeggen en de bankrelatie beëindigen. Daarnaast hebben banken een intern en extern verwijzingsregister. Daar wil je echt niet in belanden. De opname in dit register kan zelfs tot gevolg hebben dat je bij geen enkele bank nog een rekening kunt openen.

De legitieme portie

Stel, iemand beslist op zijn of haar sterfbed nog dat één van de kinderen niks moet krijgen uit de erfenis. Misschien denk je dit uit te kunnen voeren door de rekening leeg te halen en het geld te verdelen over de andere kinderen. Het kind dat hierdoor niks krijgt, kan na het overlijden een beroep doen op de legitieme portie. Een kind kan na het overlijden altijd inzage eisen in de bankgegevens. Dit recht heeft een kind ook als het onterfd is in een testament.

Voor de berekening van de legitieme portie moet je de schenkingen die kort voor het overlijden zijn gedaan optellen bij de erfenis. Daarnaast zou het kind dat benadeeld is door het leeghalen van de bankrekening kunnen stellen dat er misbruik is gemaakt van een bankvolmacht. Daarvan zijn voorbeelden bekend in de rechtspraak. Het kan dus zijn dat al het geld terug moet worden gestort.

Kun je een verklaring van erfrecht voorkomen?

Sommige mensen willen de bankrekening al voor het overlijden leeghalen zodat ze geen verklaring van erfrecht hoeven laten maken. Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin de notaris verklaart wie de erfgenamen zijn en wie er bevoegd is om de erfenis af te wikkelen. Aan het opstellen van zo’n verklaring zijn kosten verbonden.

Misschien is de bank de enige instantie die vraagt om een verklaring van erfrecht. Als je een klein banksaldo erft, is het jammer dat je kosten moet maken om bij het geld te kunnen. Misschien kun je in dat geval beter uitzoeken of er een andere optie is. Zoals bijvoorbeeld het geven van een vrijwaring aan de bank. Bij sommige banken is dit mogelijk, als gratis alternatief voor een verklaring van erfrecht.

Meer lezen?

Veelgestelde vragen:

Wie geeft het overlijden door aan de bank?

De gemeente verwerkt het overlijden in de Basisregistratie Personen. De belastingdienst, het pensioenfonds en de zorgverzekering krijgen automatisch bericht van het overlijden. Banken krijgen geen bericht van de gemeente. De bank weet pas van het overlijden als een erfgenaam of een andere persoon dit doorgeeft aan de bank.

Welke rekeningen worden geblokkeerd bij overlijden?

Normaal gezien blokkeert de bank alle rekeningen waarvan de overledene de enige rekeninghouder was. Het is gebruikelijk dat een langstlevende partner van de overledene toegang houdt tot een eventuele en/of-bankrekening. Je kunt een rekening deblokkeren door een verklaring van erfrecht aan te leveren bij de bank.

Werkt een bankvolmacht nog na overlijden?

Nee, een bankvolmacht eindigt op grond van de wet bij overlijden. Ook als je feitelijk nog wel toegang hebt tot de rekening, mag je de volmacht dus niet meer gebruiken. Je kunt de bankvolmacht van de overledene vervangen door een zogenoemde boedelvolmacht van de erfgenamen.

Is geld opnemen na overlijden strafbaar?

Het opnemen van geld van een bankrekening terwijl je daar geen recht op hebt, kan strafbaar zijn wegens verduistering.

geld opnemen na overlijden strafbaar