Gehuwden en geregistreerde partners hebben voor sommige rechtshandelingen elkaars toestemming nodig. Artikel 1:88 BW is zowel van toepassing bij een gemeenschap van goederen als bij huwelijkse voorwaarden. Als je een samenlevingscontract hebt geldt het artikel niet. In dit blog leg ik uit hoe artikel 1:88 werkt.
Wat staat er in artikel 1:88 BW?
In artikel 1:88 van het Burgerlijk Wetboek staat dat een echtgenoot de toestemming nodig heeft van de andere echtgenoot voor bepaalde rechtshandelingen. Zonder deze toestemming is de rechtshandeling vernietigbaar. Artikel 1:88 BW geldt ook voor stellen die een geregistreerd partnerschap hebben.
Het hangt dus van je burgerlijke staat af of voor een bepaalde handeling de toestemming van je partner nodig is. Vaak komt iemand er pas bij de notaris achter dat voor een bepaalde handeling de medewerking van zijn partner nodig is. Meestal komt dit doordat men niet bekend is met artikel 1:88 BW of niet weet dat de betreffende transactie onder het wetsartikel valt.
Het is een misverstand om te denken dat je geen toestemming nodig hebt van je echtgenoot of partner als je huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden hebt. Artikel 1:88 BW is “dwingend recht” dat van toepassing is op alle gehuwden en geregistreerd partners.
Dit zijn de meest voorkomende situaties die onder het artikel vallen:
- De verkoop van de echtelijke woning.
- Het vestigen van een hypotheek op de echtelijke woning.
- Het aangaan van een gezamenlijke lening met meerdere schuldenaren.
- Grote schenkingen.
Hierna volgen een paar voorbeelden:
Voorbeeld 1: toestemming partner nodig bij verkoop woning
Richard en Anita zijn in 2018 getrouwd in beperkte gemeenschap van goederen. Anita was op dat moment al eigenaar van een appartement. Op grond van de wet valt dit appartement buiten de beperkte gemeenschap van goederen. Hierdoor is Anita nog steeds de enige eigenaar. Omdat hun eerste kindje op komst is besluiten Anita en Richard om te verhuizen naar een grotere woning. Anita zet haar appartement te koop en er wordt al snel een koper gevonden.
De notaris geeft aan dat Richard ook een handtekening moet zetten voor de overdracht. Anita snapt dit niet, want zij is toch de enige eigenaar? Ja, dat klopt. Anita is de enige eigenaar en dus ook de enige verkoper. De handtekening van Richard is alleen vereist voor de “toestemming” aan Anita. Zij mag de “echtelijke woning” namelijk niet verkopen zonder deze toestemming. De notaris kan pas meewerken aan de overdracht nadat Richard toestemming geeft. Zonder toestemming is de koopovereenkomst vernietigbaar.
Het antwoord was niet anders geweest als Anita en Richard huwelijkse voorwaarden hadden gemaakt.
Een eventuele andere woning, waar Richard niet woont, mag Anita wel verkopen zonder toestemming. Denk bijvoorbeeld aan het geval dat Anita een woning erft van haar tante en deze wil verkopen. Dit is geen echtelijke woning en de toestemming is dus niet vereist.
Voorbeeld 2: toestemming partner nodig voor vestigen hypotheek
Kees is sinds 2010 eigenaar van een koopwoning. In 2015 is hij een geregistreerd partnerschap aangegaan met Francien. Voorafgaand aan het partnerschap hebben ze voorwaarden gemaakt bij de notaris. Hierdoor is er geen sprake van een gemeenschap van goederen. Kees is dus nog steeds de enige eigenaar van de woning.
Kees gaat een lening aan bij zijn oom Henk voor een verbouwing van de woning. Hiervoor heeft hij geen toestemming nodig van Francien. Oom Henk wil graag zekerheid voor de terugbetaling van de schuld in de vorm van een hypotheekrecht op het huis. Kees vraagt zijn notaris om een hypotheekakte te maken. De notaris geeft aan dat hiervoor wel toestemming nodig is van Francien.
Het maakt dus niet uit dat Kees en Francien partnerschapsvoorwaarden hebben en dat het huis op naam van Kees staat. De toestemming van Francien is nog steeds nodig om een hypotheekrecht te vestigen op het huis. Zonder deze toestemming is het hypotheekrecht vernietigbaar.
Voorbeeld 3: toestemming partner nodig bij lening met meerdere schuldenaren.
Vier zelfstandige huisartsen besluiten om te gaan samenwerken. Ze laten een nieuwe praktijk bouwen en gaan hiervoor een gezamenlijke lening aan bij de ING Bank. De huisartsen zijn alle vier getrouwd. De bank wil daarom acht (!) handtekeningen onder de geldlening.
De huisartsen maken een afspraak bij de notaris voor advies. Het eerste wat de notaris uitlegt zijn de gevolgen van de door de bank bedongen “hoofdelijkheid”. Ieder van de vier huisartsen is aansprakelijk voor de volledige lening. Ze staan in feite dus garant voor elkaar.
Twee van de huisartsen hebben al huwelijkse voorwaarden. De andere twee zijn gehuwd in gemeenschap van goederen. De notaris adviseert hen om alsnog huwelijkse voorwaarden te maken. Zonder huwelijkse voorwaarden valt de schuld aan de bank in de gemeenschap van goederen!
Tot slot adviseert de notaris nog om de echtgenoten alleen te laten tekenen voor “toestemming”. Dit leidt namelijk niet tot aansprakelijkheid van de echtgenoten. Het gebeurt regelmatig dat een onoplettende echtgenoot tekent voor “schuldenaar”, “debiteur”, “hoofdelijkheid” of een vergelijkbaar begrip. In dat geval wordt de echtgenoot persoonlijk aansprakelijk voor de schuld.
Voorbeeld 4: toestemming echtgenoot voor een grote schenking
Veel echtparen dragen bij leven vermogen over aan de kinderen door middel van schenkingen. Meestal worden deze schenkingen door de echtgenoten samen gedaan. Maar een echtgenoot kan ook zelfstandig een schenking willen doen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat je getrouwd bent onder huwelijkse voorwaarden en dat beide echtgenoten kinderen hebben uit een eerder huwelijk.
Stel dat één van beide echtgenoten een grote schenking wil doen aan zijn of haar eigen kinderen. Bijvoorbeeld een groot geldbedrag ten behoeve van de aankoop van een woning. Zonder toestemming van de andere echtgenoot is een dergelijke schenking vernietigbaar.
Je hebt geen toestemming van je echtgenoot of geregistreerde partner voor “gebruikelijke, niet bovenmatige” giften.
Meer lezen?
- Zo maak je alsnog huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk.
- Op deze website kun je checken of iemand huwelijkse voorwaarden heeft.
- Uitleg over het nieuwe huwelijksvermogensrecht sinds 2018.
Veelgestelde vragen:
Wat betekent artikel 1:88 BW?
In artikel 1:88 BW staat dat een echtgenoot de toestemming nodig heeft van de andere echtgenoot voor sommige rechtshandelingen. Zonder toestemming is de betreffende rechtshandeling vernietigbaar.
Wanneer is artikel 1:88 BW van toepassing?
Artikel 1:88 geldt voor alle echtparen en geregistreerde partners. Daarbij maakt het niet uit of je een gemeenschap van goederen hebt of huwelijkse voorwaarden. De toestemming is bijvoorbeeld vereist voor het verkopen van de echtelijke woning, het aangaan van gezamenlijke schulden met derden en het doen van grote schenkingen.