Uitsluitingsclausule Testament: zes varianten

Wist je dat er wel 6 varianten bestaan voor de uitsluitingsclausule in je testament? En dat deze heel verschillend zijn? In dit blog zetten we de opties op een rij zodat je zelf kunt kiezen hoe hard je de koude kant wilt uitsluiten van je erfenis.

Wat is de betekenis van een uitsluitingsclausule?

De uitsluitingsclausule is een stukje tekst dat standaard in elk testament staat. Is je kind vóór 2018 getrouwd of een partnerschap aangegaan? En hebben ze dat gedaan zonder voorwaarden te maken bij de notaris? Dan is er sprake van een ouderwetse gemeenschap van goederen. Alles valt daar in, dus ook je erfenis. Met een uitsluitingsclausule is dat niet het geval. Daardoor heeft je schoonkind bij een scheiding geen recht op de erfenis. Dit is dus wat er wordt bedoeld met het “uitsluiten van de koude kant”.

1. De harde uitsluitingsclausule

harde uitsluitingsclausule
de harde uitsluitingsclausule

Tot 2018 stond ongeveer het volgende in de wet. “De gemeenschap van goederen omvat alle goederen van de echtgenoten, met uitzondering van geërfde goederen ten aanzien waarvan bij testament is bepaald dat zij buiten de gemeenschap van goederen vallen”.

De harde uitsluitingsclausule sluit aan bij de tekst van de wet. Deze simpele variant is bedoeld voor een standaard geval. Voor de meeste mensen is de de volgende optie echter een betere keuze.

2. De zachte uitsluitingsclausule

zachte uitsluitingsclausule
de zachte uitsluitingsclausule

Stel dat je zoon een groot bedrag van jou erft. Je zoon is getrouwd en heeft samen met zijn vrouw twee kinderen. Wanneer je zoon overlijdt, is zijn erfenis door de harde uitsluitingsclausule in jouw testament groter dan nodig. Zonder testament was jouw erfenis immers in de gemeenschap gevallen en had jouw zoon maar recht op de helft. Hierdoor moet je kleinkind later meer belasting betalen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling!

Voor dit probleem is de zachte uitsluitingsclausule bedacht. Hierdoor valt je erfenis bij een scheiding niet in de gemeenschap maar bij een overlijden wel. Het gevolg hiervan is dat de erfenis bij een scheiding privé blijft zonder dat de erfbelasting omhoog gaat. Om deze reden is de zachte uitsluitingsclausule voor de meeste mensen de beste keuze.

3. De onvoorwaardelijke insluitingsclausule

Is je kind in 2018 of later getrouwd of een partnerschap aangegaan? En hebben ze dat gedaan zonder voorwaarden te maken bij de notaris? Dan is er sprake van een beperkte gemeenschap van goederen. Je erfenis valt daar standaard niet meer in. Wil je dat juist wel? Dan is het mogelijk om in je testament een onvoorwaardelijke insluitingsclausule opnemen. Je schoonkind krijgt daardoor altijd de helft van je erfenis. Heb je geen kleinkind en wil je daarom je schoonkind tot reserve erfgenaam benoemen? Dan past deze clausule misschien bij je.

4. De voorwaardelijke insluitingsclausule

Gaan je kinderen veel geld erven en heb je vanwege de belasting optie 2 opgenomen in je testament? Dat werkt helaas niet meer als je kind in 2018 of later is getrouwd of een partnerschap is aangegaan. Bij zowel de harde als de zachte clausule valt je erfenis niet in de beperkte gemeenschap van goederen. Gelukkig is ook daar een oplossing voor bedacht. De voorwaardelijke insluitingsclausule zorgt er voor dat je erfenis ook na 2018 privé is bij een scheiding zonder een hoge belasting bij overlijden.

5. De zachte tweetrapsmaking.

Dit is een speciale clausule voor wie een hele grote erfenis nalaat aan jonge kinderen. Stel dat je bijvoorbeeld twee zoons hebt van 15 en 16 jaar die elk € 1.000.000 van jou gaan erven. Daarover moeten ze 20% erfbelasting betalen. Wanneer een zoon na jou overlijdt, gaat alles naar je andere zoon. Tussen broers is de belasting 40%. Dit betekent dat in totaal meer dan de helft van je vermogen voor de fiscus is!

Door hier in je testament aandacht aan te geven, kun je dus veel belasting besparen. Met een normale clausule regel je alleen de scheiding van je kind. Met deze speciale clausule bepaal je ook wat er gebeurt als je kind overlijdt. Doordat jij bepaalt dat de erfenis dan naar je andere kind moet, is het tarief van 40% niet van toepassing. We noemen deze clausule “zacht” omdat jij het prima vindt als je zoon zelf een testament maakt zodra hij oud genoeg is.

6. De harde tweetrapsmaking

Er is ook een harde variant voor deze clausule. Van alle opties is dit deze het strengst. Je kind mag zelf dan geen testament maken. Daarom neem je deze uitsluitingsclausule alleen maar op in je testament als je daar een hele goede reden voor hebt. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als je grote problemen hebt met je schoonkind.

Ook een familiebedrijf kan de reden zijn om te kiezen voor deze clausule. Stel bijvoorbeeld dat je als vierde generatie eigenaar bent van een groot bedrijf. Je beide dochters zijn getrouwd maar er is nog geen kleinkind. Wanneer je geen testament hebt, dan kan jouw schoonzoon het bedrijf via je dochter erven. Ook als je dochter voorwaarden heeft gemaakt bij de notaris! Met een speciale clausule gaat het bedrijf niet naar je schoonzoon maar naar je andere dochter. Wat deze clausule “hard” maakt, is dat je dochter zelf geen erfgenaam mag kiezen.

Schenking met uitsluitingsclausule

Het uitsluiten van de koude kant is ook van belang wanneer je gaat schenken. Bijvoorbeeld als je een kind wilt helpen met het kopen van een huis. De uitsluitingsclausule in je testament geldt niet voor een schenking die je bij leven doet. Wanneer je gaat schenken, is het dus ook nodig om een uitsluitingsclausule op papier te zetten.

Vraag je notaris om advies

Ben je er na het lezen van dit blog nog niet uit welke uitsluitingsclausule het beste is voor jouw testament? Maak dan een afspraak met de notaris voor advies. Voor een notaris bij jou in de buurt kun je op deze site kijken

Meer lezen?

We hebben nog veel meer nuttige blogs voor je. Wat dacht je van dit blog over een testament waarmee je duizenden euro’s kunt besparen op je zorgkosten? Of dit blog waarin we uitleggen hoe je via internet een testament kunt maken.

Veelgestelde vragen:

Wat is de betekenis van een uitsluitingsclausule in je testament?

De uitsluitingsclausule is een stukje tekst dat standaard in elk testament staat. Is je kind vóór 2018 getrouwd of een partnerschap aangegaan? En hebben ze dat gedaan zonder voorwaarden te maken bij de notaris? Dan is er sprake van een ouderwetse gemeenschap van goederen. Daar valt alles in, dus ook je erfenis. Maar met een uitsluitingsclausule is dat niet het geval. Daardoor heeft je schoonkind bij een scheiding geen recht op jouw erfenis. Dit is dus wat er wordt bedoeld met het “uitsluiten van de koude kant”. Check dit blog voor de 6 varianten voor de uitsluitingsclausule waaruit je kunt kiezen.

Wat is het verschil tussen een harde en zachte uitsluitingsclausule?

Met een harde uitsluitingsclausule valt jouw erfenis nooit in de gemeenschap van goederen van je kind. Met een zachte uitsluitingsclausule valt je erfenis niet in de gemeenschap van goederen als je kind gaat scheiden maar hij valt er wel in als je kind na jou overlijdt. Daarmee bespaar je erfbelasting. Voor de meeste mensen maakt het niks uit welke van de twee in je testament staat maar bij een grote erfenis is het wel van belang.

Is een uitsluitingsclausule ook nodig bij een schenking?

Het uitsluiten van de koude kant is ook van belang wanneer je een schenking doet. De uitsluitingsclausule in je testament geldt niet voor een schenking bij leven. Voor elke schenking moet je dus apart de uitsluitingsclausule op papier zetten.

Kun je een uitsluitingsclausule omzeilen of ongedaan maken?

Het is mogelijk om in je testament te bepalen dat je kind en schoonkind in huwelijkse voorwaarden de uitsluitingsclausule ongedaan kunnen maken. Op die manier kan je kind de uitsluitingsclausule dus omzeilen, maar dat mag alleen als het testament dit toestaat.